Mạng xã hội – Những điều trông thấy

Năm 2002, tôi bắt đầu biết đến cái gọi là blog tại một website của Hàn Quốc là MYM.net (hiện nay đã đóng cửa) và Cyworld. Blog đối với tôi lúc đó chỉ đơn giản là một tập nháp tương tự chức năng Google Notebook.

Năm 2003, khi coding (viết mã) Forever122 dành làm nơi tụ họp và “bù khú” của các bạn học cấp III, tôi không ý thức rằng mình đã chịu ảnh hưởng của hai website trên để tạo ra một cái mà gần như là một mạng xã hội. Ngày nay, blog và mạng xã hội (MXH) đã trở nên quá quen thuộc với cộng đồng xã hội. Nhưng đối với tôi- một lập trình viên PHP tay ngang- sự khao khát về một trong những cái mình ấp ủ vẫn luôn còn đó: Một mạng xã hội của chính tôi. Bài viết dưới đây không phải để nói về những ý tưởng mới cho một MXH, mà chỉ tóm lược lại quá trình suy nghĩ của tôi khi phát triển Forever122, chỉ nói về những điều mà một MXH lý tưởng của tôi tất yếu phải có.

MXH hướng đến ai?

MXH chẳng hướng đến ai cả. MXH cũng không hướng đến tính chất cộng đồng. MXH phải hướng đến “cái tôi”. Chính nhu cầu thể hiện “cái tôi” sẽ dẫn dắt các cá nhân tự xích lại gần nhau và hình thành nên cộng đồng.

“Cái tôi” trên cơ sở lợi ích đồng đều

Khi xây dựng danh sách các tính năng (feature list) cho một MXH, tôi cho rằng mình chưa cần phải lắng nghe những khách hàng tiềm năng của tôi cần gì, đó chỉ là điều thứ hai. Điều quan trọng nhất là mỗi tính năng phải trả lời rõ ràng cho câu hỏi: Với tính năng đó, cơ hội để thể hiện bản thân của cá nhân là bao nhiêu? Những ví dụ dễ hình dung cho câu hỏi này là:

+ Chức năng page view.

+ Chức năng xác định giá trị cho homepage.

+ Bảng xếp hạng người dùng theo từng tiêu chí khác nhau.

+ Tài sản ảo.

+ Chức năng tùy biến theme.

Như vậy, tôi có thể nói rằng: Trong một MXH, “số 1” không phải là một người, mà là nhiều người.

Nhu cầu thể hiện “cái tôi” sẽ dẫn dắt mọi người lại gần nhau trong MXH
Mới, hoàn toàn mới hay tốt hơn?

Nếu sao chép tính năng là tệ hại thì cái suy nghĩ “mới phải là mới hoàn toàn” cũng không sáng sủa hơn. Điểm chưa hay của Yahoo! 360º, theo tôi là ngoài tính năng Friend Network và tích hợp Yahoo! Messenger thì không có một tính năng nào thực sự nổi trội. Khi nghiên cứu các MXH và blog của phương Tây và của các quốc gia khác như Hàn Quốc, Trung Quốc và Nhật Bản, tôi nhận thấy các dịch vụ của bộ ba Hàn-Trung-Nhật quan tâm rất kỹ đến từng chi tiết nhỏ nhất và thường xuyên thay đổi. Trong khi đó, các dịch vụ do phương Tây phát triển chỉ thực sự cung cấp những tính năng cơ bản và ít thay đổi, có chăng chỉ là những tính năng lớn (chẳng hạn: Phát triển messenger riêng cho MySpace, xây dựng dịch vụ nhạc số…). Do đó, tôi nghĩ nếu mình xây dựng một tính năng đã tồn tại ở dịch vụ khác rồi, thì phải xác định mình cần làm tốt hơn họ.

Một ví dụ về chức năng Tagcloud: Giá như khi tôi nhấn chuột phải lên một tag bất kỳ, một menu ngữ cảnh sẽ xuất hiện và hiển thị những thông tin về tag đó, chẳng hạn như số bài viết có tag này, 5 hay 10 tiêu đề mới nhất có tag này, hoặc tích hợp Google khi tôi muốn tìm kiếm với keyword là tag đó… Như thế sẽ tiện hơn rất nhiều cho những người thường xuyên đọc blog.

Tất cả trong một

Bạn muốn tạo slide ảnh? Đến http://www.slide.com, chọn từng tấm ảnh mà bạn đã upload lên Photobucket hoặc Flickr (vì bạn không muốn upload lên Slide.com), rồi sau đó phải copy-paste đoạn mã HTML vào Yahoo! 360º hoặc MySpace. Nếu muốn upload nhạc hoặc video, bạn cũng phải làm tương tự.  Theo tôi, đã đến lúc chấm dứt những việc không cần thiết đấy. Hãy xét ví dụ của QQ Tencent hoặc Cyworld: MXH của họ đều tích hợp sẵn trình tạo slide với photo manager. Cyworld hoặc dịch vụ Daum Planet sớm tích hợp chức năng Scrapbook vào những trang tin điện tử lớn trong hầu hết những dịch vụ của mình. Vì họ nhận ra nhu cầu trích dẫn thông tin là rất lớn trong một MXH. Tích hợp thêm thanh toán điện tử hay tài khoản game online cũng trở nên phổ biến với những MXH như HanGame.

Liên kết để tồn tại

Nếu muốn người ta sang sông, thì bạn phải bắc cầu. Thứ nhất, nếu muốn lôi kéo khách hàng từ Yahoo! 360º sang MXH của tôi, vấn đề quan trọng nhất là làm sao vận chuyển được “tài sản” của họ (dữ liệu, mối quan hệ…) sang MXH này. Mối liên kết thứ hai là giữa một MXH với những dịch vụ không phải là đối thủ cạnh tranh. Liên kết thứ ba là giữa nhà cung cấp MXH và khách hàng. Vậy khách hàng là ai? Dường như câu trả lời tốt nhất mà tôi có thể nghe được là thanh thiếu niên Việt Nam. Tôi nghĩ thanh thiếu niên Việt Nam thì vẫn còn mơ hồ quá. Thử xem xét một số dịch vụ: BlackPlanet hướng đến người da màu, Nexopia tập trung vào thị trường Canada… Như vậy, điều tôi thắc mắc rằng là MXH của tôi nhắm đến đối tượng nào, và chiếm bao nhiêu phần trăm trong tập hợp thanh thiếu niên Việt Nam?

Nghĩ ngược để chiến thắng

Trong phần lớn các thảo luận của bạn bè tôi, khá nhiều ý kiến cho rằng một MXH “made in Việt Nam” 100% khó (và hầu như không thể) đánh bại Yahoo! 360º ở khả năng tích hợp vào Yahoo! Messenger, và rằng nhiều người phải “hy sinh” những tính năng để sử dụng tích hợp. Vậy đứng ở góc độ người sử dụng, sự “hy sinh” có thật sự hoàn toàn thoải mái hay không?

Tại sao không đặt câu hỏi ngược lại: Việc gì tôi phải để những khách hàng “hy sinh” tính năng tích hợp khi đến với dịch vụ của tôi? Nếu thực sự muốn lôi kéo thì mình phải chứng minh được người sử dụng chẳng mất gì, mà có khi lại được. Trở lại ví dụ về tính năng tích hợp tôi đã nói ở trên, có một số giải pháp tôi nghĩ có thể khắc phục được:

1. Tích hợp MXH của tôi vào Yahoo! Messenger: Tại sao không thể một khi Yahoo! Messenger có hỗ trợ chức năng plug-in và cung cấp hẳn API? Không chỉ có Yahoo! Messenger mà ngay cả Windows Live Messenger cũng hỗ trợ API để xây dựng plug-in.

2. Tự xây dựng hẳn một client riêng: Với chuẩn Open IM Jabber mã nguồn mở (Google Talk cũng dựa trên Jabber), tôi nghĩ những lập trình viên Việt Nam sẽ không quá khó khăn khi phát triển một instant messenger riêng dựa trên Jabber. Và cơ hội tạo ra một instant messenger tích hợp “all in one” là khá cao (Jabber đều đã hỗ trợ “cầu” giao tiếp với AIM, MSN và YIM). Do đó, khả năng tiếp cận không phải là không có.

3. Xây dựng dịch vụ giá trị gia tăng cho client: Đối với MXH, client là rất cần thiết. Vì vậy, MXH không chỉ cần instant messenger mà phải có cả những tính năng khác như quản lý hình ảnh, đồng bộ thông tin và nhất là kết nối với di động thông qua PC. Mô hình này Cyworld Hàn Quốc và QQ Tencent của Trung Quốc đã làm rất thành công.

Kinh doanh trong MXH

Ở đây tôi không bàn qua vấn đề kinh doanh giữa nhà cung cấp và người sử dụng. Tôi muốn bàn đến kinh doanh giữa user-user. “Nếu anh không thể săn bắn cho họ thì hãy cho họ công cụ”, câu này đúng với trường hợp của Live Spaces khi cho phép người dùng tùy biến homepage của họ bằng Gadgets API. “Nếu họ săn bắn được hãy cho họ trao đổi”, nếu nhà cung cấp có thể bán cho user từ theme cho đến từng biểu tượng bài viết thì không có lý do gì mà không tạo cơ hội để họ trao đổi những sản phẩm do chính họ thiết kế.

Ubiquitous

Một trong những từ mà tôi bắt gặp nhiều nhất khi dạo qua các website viễn thông của Hàn Quốc chính là từ “ubiquitous” (ở đâu cũng có). Có thể nói rằng tính chất “ubiquitous” của một MXH thể hiện ở việc người dùng kết nối đến MXH đó dễ dàng như thế nào. Nếu 2006 là năm của YOU(tube) thì năm 2007 rất có khả năng giải trí di động sẽ lên ngôi. Tôi tin rằng một MXH tốt thì không thể thiếu khả năng tương tác với điện thoại di động.

Thời gian không chờ chúng ta

Cyworld – một “sao” trong không gian số của giới trẻ Hàn Quốc đã đăng ký domain http://www.cyworld.vn từ tháng 3-2006 và bây giờ đang trong giai đoạn Open Beta tại vn.cyworld.com. Rất nhiều khả năng Cyworld Việt Nam sẽ liên kết chặt chẽ với S-Fone (S-Telecom) để cho ra đời một MXH không chỉ trên PC mà còn cả ở điện thoại di động. Đối với thị trường Việt Nam, Cyworld thực sự mới và lạ. Bên cạnh đó, còn có cả dự án bản địa hóa của Windows Live và MSN.

Cyworld đã có mặt tại Việt Nam

Kẻ mạnh chỉ thật sự mạnh khi bước chân lên sàn đấu, trong khi tôi và bạn đang mải mê nhìn về nước Mỹ với hàng loạt MySpace, Blogger, Friendster, Facebook… thì sau lưng chúng ta đã có rất nhiều đối thủ nặng ký khác ngay trên “sân nhà” Việt Nam. Họ có lợi điểm của họ và chúng ta cũng có lợi điểm của chúng ta, quan trọng là ai sẽ đi đúng nước cờ mà thôi.

Bản gốc: http://blog.360.yahoo.com/blog-U6QAhko4eqtfCaxkBnTxxSSQrJm1?p=1614

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s